1
1

ورق برنج و کویل برنج

حالت سوم برنج نرم می باشد با حدود مس ۷۰٪  که نرم ترین و انعطاف پذیر ترین حالت برنج می باشد و به دو صورت ورق از ضخامت ۰٫۳ میلیمتر تا ۱٫۵ میلیمتر با عرض ۶۶۰ میلیمتر و کویل ازضخامت ۰٫۴ میلیمتر تا ۰٫۸ میلیمتر  و عرض ۶۶۰ میلیمتر موجود می باشد. برنج نرم به دلیل نرمی و درصد بالای مس که خاصیت جوش پذیری به آن می دهد پر مصرف ترین نوع برنج می باشد. بیشترین مصرف این نوع برنج در لوازم مصرفی و تزییناتی از جمله لوازمی همچون سماور و رادیاتور است.

یکی از بزرگترین کارخانه های تولید مس و آلیاژهای آن از جمله برنج در دنیا و بزرگترین کارخانه تولید مس در ایران صنایع مس شهید باهنر می باشد که تمام محصولات تولیدی آن از جمله ورق برنج و کویل برنج این شرکت در این فروشگاه موجود می باشد. همچنین بنا به مصرف بازار تولیدات سایر کارخانه های ایرانی و خارجی موجود می باشد. ضمنا باید توجه داشت تمام ابعاد ذکر شده در بالا محدود کننده نمی باشند ومشتریان می توانند با در نظر گرفتن بیشترین عرض و طول در ضخامت مد نظر ابعاد مورد نظر خود را بعد از برش به ابعاد مورد نظرخود برسانند.

برنج به چندین شکل بنا به نوع مصرف تولید می شود. یکی از این موارد ورق برنج و کویل برنجی می باشد که در صنعت کاربرد بسیاری دارد به همین خاطر تقاضا برای فروش ورق برنج زیاد است. ورق برنجی و کویل برنجی را بنا به میزان سختی به سه دسته می توان تقسیم کرد که می تواند در فروش ورق برنج تاثیر گذار باشد:

حالت اول که در فروش ورق برنج تاثیر گذار است به برنج فنری مشهورمی باشد و دارای بیشترین سختی است که عمدتا به صورت کویل از ضخامت ۰٫۳ میلیمتر تا ۱ میلیمتر وبا عرض های  ۳۰۵ میلیمتر یا ۳۵۰ میلیمتر  موجود می باشد.بیشترین مصرف این نوع برنج در صنعت برق می باشد.

حالت دوم که حالت نیمه سختی دارد و یکی از عوامل مهم در فروش ورق برنج می باشد، به دلیل درصد کمتر مس حدود ۶۵٪ در آن انعطاف پذیری کمتری نسبت به برنج نرم دارد و عمدتا به صورت ورق از ضخامت ۰٫۳ میلیمتر تا ۲۰ میلیمتر با نهایت عرض ۶۶۰ میلیمتر و طول ۲ متر تولید می شود و کویل(رول) از ضخامت ۰٫۱ میلیمتر تا ۰٫۳ میلیمتر با عرض های کم موجود است.

آرسنیک و سنگ سرمه (آنتیمون) گاهی به برنجی که بیش از ۲۰% روی دارد، به منظور مهار خوردگی،  افزوده می شود. سایر مواد که به میزان خیلی کمتری استفاده می گردند عبارتند از:  منگنز ، سیلیکون و فسفر. برنج، آلیاژ ساخته شده از مس و روی، به خاطر دوام و کشسانی خود مشهور است. در اینجا اطلاعات بیشتری در مورد ترکیب شیمیایی، ویژگی‌ها و کاربردهای این آلیاژ آورده شده است.

برنج رنگ زردی دارد و از روی و مس ساخته می‌شود. این آلیاژ، ظاهر طلا مانند دارد. ترکیب شیمیایی آن معمولاً ۳۳ % روی و ۶۷ % مس است. آن هم چنین برنج زرد نامیده می‌شود. رنگ برنج، بسته به مقدار روی و مس، از مسی خالص تا زرد و حتی سفید متغیر است.

وجود آهن، برنج را سخت تر کرده و باعث می گردد ساختار دانه ای داخلی کوچکتر و بنابراین فلز قابلیت شکل گیری اثرات تکراری را دارا می شود  که این امر را در واقع جعل (فورگینگ) می خوانند. دومین جزء تشکیل دهنده ی برنج ، روی (زینک) است. مقدار روی از نظر وزنی بسته به نوع برنج  بین ۵% تا ۴۰% متغیر است. برنج با درصد روی بیشتر سخت تر و مقاوم تر می باشد، ولی  شکل دهی آن مشکل بوده و در برابر خوردگی هم ضعیف تر است. روی برای ساخت نوعی از برنج که گاهی با نام تجاری اسپلتم مشهور است، استفاده می گردد. برخی انواع برنج به منظور بهبود ویژگی های خاص، از درصدی از مواد دیگر تشکیل یافته اند. از نظر وزنی تا ۳٫۸% از سرب ممکن است برای اصلاح ماشین کاری به برنج اضافه شود. افزودن قلع مقاومت در برابر خورندگی را بهبود می بخشد.

جزء اصلی برنج، مس است. میزان وجود مس از نظر وزنی، بسته به نوع برنج و کاربرد آن، بین ۵۵% تا ۹۵% متغیر است. برنجی که حاوی درصد بالایی از مس است از مس تصفیه شده الکتریکی درست شده که حداقل ۹۹٫۳% خالص بوده و وجود سایر مواد را تقلیل می دهد.

برنج با درصد پایین تر مس نیز همچنین از مس تصفیه شده الکتریکی شکل گرفته است، ولی به صورت معمول ازآلیاژ  مس بازیافتی و ضایعات  با ارزش کمتر استفاده می گردد.

وقتی که ضایعات بازیافتی استفاده می شود، درصد مس و سایر مواد در ته مانده باید مشخص  شده باشد بنابراین  تولیدکننده می تواند میزان  مواد موجود در برنج را به هدف رسیدن به ترکیب  برنج مورد نظر تنظیم نماید.

برنج بسته به مقدار مس و روی، می‌تواند به انواع مختلفی طبقه بندی شود. نسبت مخلوط، ویژگی‌های مختلف آلیاژ نظیر نقطه‌ی ذوب، چکش خواری، داکتیلیته و شکل پذیری، مقاومت به خوردگی و غیره را مشخص و معین می‌کند.

برنج آلفا: روی کمتر از ۳۵ درصد و مس بیشتر از ۶۵ درصد

برنج آلفا ـ بتا یا برنج دوپلکس: ۳۵ درصد روی و ۵۵ تا ۶۵ درصد مس

برنج بتا: ۴۵ تا ۵۰ درصد روی و ۵۰ تا ۵۵ درصد مس

برنج سفید: بیشتر از ۵۰ درصد روی و کمتر از ۵۰ درصد مس

هر چه نسبت روی در آلیاژ افزایش یابد، چکش خواری خود را از دست می‌دهد و ترد می‌شود. بر روی برنج‌های از نوع چکش خوار، می‌توان کار انجام داد، حتی اگر سرد باشند. هر چه تردی افزایش یابد بایستی قبل از انجام کار بر روی این آلیاژها، آنها را حرارت داد.

رنگ آلیاژ برنج به نسبت فلزات سازنده‌ی خود یعنی مس و روی بستگی دارد. چگالی برنج در حدود ۰٫۳۰۳ پوند بر اینچ مکعب است. هم چنین می‌تواند به صورت ۸٫۴ تا ۸٫۷۳ گرم بر سانتی متر مکعب بیان شود.

مس خواص ضد باکتری دارد که به برنج نیز منتقل می‌شود. برنج خواص مغناطیسی ندارد در نتیجه غیر فرو مغناطیس است. برنج اصطکاک پایینی را از خود نشان می‌دهد و نقطه‌ی ذوب پایینی در حدود ۹۰۰ تا ۹۴۰ درجه سانتی گراد دارد. بیشتر انواع برنج قابل بازیافت هستند. برنج نسبت به خوردگی یا کدر شدن مقاوم است. آلیاژهای برنجی که حاوی بیش از ۴۵ درصد روی هستند را نمی‌توان بر روی آن ها کار انجام داد؛ حتی اگر سرد باشند.

برنج طلایی رنگ به طور گسترده در اثاثیه‌ی ثابت تزیینی و نگهدارنده‌های شمع به کار می‌روند. برنج در تعدادی از آلات موسیقی به کار می‌رود. برنج در زیپ‌های لباس‌ها و کیف‌ها به کار می‌رود. شیرهای ساخته شده از برنج به لوله‌های مسی، لحیم کاری می‌شوند. برنج چکش خواری بسیار بالایی دارد و می‌تواند با استفاده از چکش به اشکال مطلوب درآید.

چون برنج اصطکاک پایینی از خود نشان می‌دهد، برای ساختن دستگیره‌های در، قفل‌ها، دسته‌ها و غیره به کار می‌رود. برنج در وسایل اجاق و منقل به کار می‌رود. تلسکوپ‌های منجمی دارای پوشش برنجی هستند. دو نوع برنج یعنی برنج فشنگ و سرسره به طور گسترده برای ساختن مهماتی نظیر لباس‌های ضد گلوله مورد استفاده قرار می‌گیرند؛ هم چنین برنج برای ساختن سکه‌های پول رایج نیز به کار می‌رود. برنج در وسایل جهت یابی و پیمایش و نقشه برداری نیز کاربردهایی یافته است.

برنج آلومینیومی شامل حدود ۲ درصد آلومینیوم است و در لوله‌های کندانسور و وسایل تبادل گرما و حرارت به کار می‌رود. نقطه‌ی جوش برنج، پایین‌تر از نقطه‌ی جوش روی یا مس است. چکش خواری برنج، بیشتر از چکش خواری عناصر سازنده‌ی آن یعنی مس و روی است. برنج استحکام بیشتری از روی و مس دارد. مس با اضافه کردن روی، سخت می‌شود.

مقدار کمی سرب به برنج اضافه می‌شود تا این آلیاژ برای ماشین کاری، مناسب شود. نقطه‌ی ذوب پایین و ظرفیت جریان برنج، آن را برای ساختن قطعات ریختگی، ایده‌آل ساخته است. خواص و ویژگی‌های دیگر برنج، بسته به نیاز و با تغییر نسبت ترکیب عناصر اصلی، می‌توانند به سادگی تغییر داده شوند.